Een kapotte koffiemachine die er weken over doet om bij de hersteller te geraken. Een garage vol spullen, omdat de spullenbibliotheek op fietsafstand niet kan opboksen tegen online bestelgemak. Het zijn slechts enkele voorbeelden van logistieke knopen die huur- en deelinitiatieven parten spelen. In het Living Lab Retourlogistiek gaan we op zoek naar oplossingen voor die knopen. Daarvoor laten we ons inspireren door bestaande systemen en organisaties, zoals Dobber.
Met Dobber wil Sam De Smedt zoveel mogelijk mensen op het water krijgen. Daarvoor verhuurt hij kajaks en SUP’s langs de mooiste waterwegen van België en sinds kort ook Nederland. Niet via bemande punten, maar wel slimme lockers die gebruikers zelf kunnen bedienen. Ook in een markt waar ‘verhuur’ al goed ingeburgerd is, ziet hij nog veel groeipotentieel. “Ik ken geen enkele Gentenaar die bij een toeristische verhuurder een kajak gaat huren. Moet elke bewoner van een ‘waterstad’ dan zelf een kajak kopen?”
“Hoe werkt het systeem van Dobber precies?”
{Sam} “Dobber is een netwerk van self-service lockers die mensen toegang geven tot watersportmateriaal. Concreet verhuren we kajaks en SUPs. Gebruikers kunnen eenvoudig online reserveren, op voorhand of spontaan via de QR-code op de locker. Met hun smartphone kunnen ze lockers ontgrendelen en de gereserveerde spullen ophalen. Tijdens hun tocht op het water kunnen gebruikers persoonlijke spullen veilig opbergen in de lockers. En als de sessie is afgelopen, halen ze hun eigen spullen terug op en steken ze de kajak of SUP terug. Net als bij bemande verhuur, is elke locker dus het begin- en eindpunt van een tocht.”
“Hebben jullie dat systeem zelf ontwikkeld?”
{Sam} “Zowel de lockers als het boekingssysteem bestonden op zich al, maar we hebben ze wel moeten aanpassen om goed op ons aanbod aan te sluiten. In Duitsland vonden we een producent die al lockers maakte voor een Oostenrijks verhuurbedrijf van SUP boards. In ruil voor een afgesproken afname, heeft de producent de lockers aangepast zodat we ook onze kajaks erin konden onderbrengen. Ook om onze boekingssoftware te koppelen aan de besturing van de lockers hebben we één en ander moeten aanpassen en uitzoeken. Maar het leek ons veel zinvoller dan een eigen systeem from scratch te ontwikkelen.”
“Het verhuren van kajaks en SUPs is niets nieuws. Waar zit de meerwaarde van lockers in deze markt?”
{Sam} “Ten eerste zal je bewoners van een waterstad niet snel een kajak of SUP zien huren bij toeristische attracties. Willen ze watersporten? Dan moeten ze vaak hun eigen materiaal kopen. Op vlak van materialen- en ruimtegebruik is dat niet efficiënt. Kijk maar eens naar alle kajaks die onaangeroerd aan de oevers van de Gentse wateren liggen. Ten tweede kunnen we met onze lockers meer flexibiliteit bieden dan bemande verhuurpunten. Als je werkt met personeel, kunnen gebruikers enkel tussen de openingsuren huren. Vaak zijn er ook een beperkt aantal mogelijkheden qua duur, zoals een dag en een halve dag. Omdat we zonder personeel werken, kan Dobber materiaal van zonsopgang tot zonsondergang aanbieden, voor minimaal 1 en maximaal 4 uur per beurt.”
“Welke impact heeft dat op gebruikers?”
{Sam} “De toegankelijkheid van ons aanbod en de flexibiliteit van onze huurbeurten verlagen de drempel naar watersport aanzienlijk. We houden die drempel bewust zo laag mogelijk: geen Itsme, geen account, geen waarborg, en geen camera’s of GPS-trackers. Dat soort maatregelen geeft een bedrijf misschien een gevoel van veiligheid, maar voor de gebruiker is het een barrière. Daarnaast ligt onze prijs per beurt ook wat lager dan bij sectorgenoten. Bovendien kunnen we andere formules aanbieden, zoals een voordeel-, seizoens- of zelfs een levenslange toegangspas. Dat is mogelijk dankzij de schaalbaarheid van ons model: hoe meer Dobber groeit, hoe meer voordelen onze gebruikers op termijn ervaren. Tenslotte zie ik sectorgenoten niet als concurrentie. Hoe meer het idee van gedeeld gebruik genormaliseerd wordt, hoe beter we er allemaal van worden.”
“Kunnen jullie overal een locker plaatsen?”
{Sam} “Onze lockers zijn voorzien van een zonnepaneel en dus helemaal zelfvoorzienend. Technisch kunnen ze dus op eender welke locatie staan, al zijn er in de praktijk wel een paar beperkingen, afhankelijk van het type locatie. Enerzijds werken we samen met steden en gemeenten om de lockers in de publieke ruimte te zetten. Die samenwerkingen vragen een inspanning, want je hebt een buy-in van het stads- of gemeentebestuur nodig en meestal ook een (tijdelijke) vergunning voor de plaatsing. Anderzijds werken we samen met evenementlocaties en andere private grondeigenaren, in ruil voor winstdeelname.”
“Wat maakt lockers interessant voor jullie als aanbieder?”
{Sam} “In de eerste plaats de efficiëntie. Momenteel hebben we 18 locaties verspreid over 2 landen. Onze huurbeurten verlopen grotendeels autonoom. Door die manier van werken kunnen we met ons huidige team gerust naar 30 locaties schalen, terwijl een bemand verhuurbedrijf per locatie extra personeel moet aanwerven. Daarnaast roteren onze spullen veel vaker. Een gemiddelde kajak wordt bij ons 5 tot 10 keer per dag verhuurd, tegenover maximaal 2 keer bij de meeste bemande punten. We halen dus dagelijks meer rendement uit onze spullen én kunnen groeien op gelijke mankracht. Vandaag wordt pas 10% van onze beschikbare slots op jaarbasis benut. Op basis van die bezettingsgraad is ons bedrijf financieel kerngezond. De overige 90% is dus pure groeiruimte.”
“Wil dat zeggen dat lockers garant staan voor een goed rendement?”
{Sam} “Niet onvoorwaardelijk. Ten eerste moet je product zich ertoe lenen. SUP-boards en kajaks bestaan uit één stuk. Er zijn geen onderdelen die makkelijk loskomen of slijten, dus het materiaal leent zich echt voor intensief gebruik. Ten tweede wordt het rendement in ons geval ook sterk bepaald door de locatie. Op plekken waar veel passage is, wordt ons aanbod sneller opgemerkt dan op afgelegen locaties of plekken waar weinig over het aanbod gecommuniceerd wordt. Ten derde speelt de seizoensgebondenheid mee. Op sommige locaties moeten we onze lockers ’s winters weghalen en opslaan, wat zorgt voor extra transport- en opslagkosten. Tot slot moet je een goed evenwicht zoeken tussen alles op orde houden en pragmatisch zijn. Als je voor elke kleinigheid meteen ter plaatse moet interveniëren, schiet de operationele kost van die ritten de rentabiliteit van je lockers snel voorbij. Het is dus niet zo dat lockers een verhuurmodel per definitie rendabel maken. De randvoorwaarden moeten aan de achterkant echt kloppen.”
“Hoe beschermen jullie zich tegen schade en diefstal?”
{Sam} “Op de meeste locaties komen we wekelijks tot tweewekelijks langs om materiaal te controleren en eventueel te onderhouden. Denk daarbij aan een SUP oppompen of een kapotte peddel vervangen. Op verder gelegen locaties, zoals Maaseik, voorzien we extra reservemateriaal in de locker. Mocht er iets stuk zijn, dan kan het meteen gewisseld worden en ondervindt de klant geen hinder. Omdat we contact- en betaalgegevens van onze huurders hebben, kunnen we mensen bij incidenten altijd identificeren. Maar we vertrekken bewust vanuit vertrouwen. En dat werkt: we merken dat gebruikers juist erg hun best doen om alles netjes en gestructureerd terug te leggen. Als iemand eerlijk aangeeft dat er schade is ontstaan, moet je die persoon ook niet gaan straffen.”
Samengevat: Wat kunnen we leren van de lockers bij Dobber?
- Lockers bieden meer flexibiliteit in huurvoorwaarden. Om het overzicht te bewaren, hebben klassieke verhuurpunten vaak weinig flexibiliteit op vlak van prijzen en huurtermijnen. Autonome huursystemen houden zelf het overzicht, waardoor verhuurders formules kunnen aanbieden die beter aangepast zijn aan hun doelgroep. Van een uurtarief tot een seizoenspas
- Strategisch reservemateriaal voorkomt nodeloze logistiek. Door op verder gelegen locaties een beperkte reservevoorraad in de lockers te voorzien, kunnen defecte of ontbrekende spullen meteen ter plaatse gewisseld worden. Zo ondervindt de klant geen hinder en blijven de interventiekosten beheersbaar.
- Lage bezettingsgraad biedt al een financieel gezonde basis. Zelfs wanneer op jaarbasis slechts 10% van de totale capaciteit benut wordt, kan verhuur via autonome lockers in bepaalde contexten al economisch interessant zijn.
- Een bestaande markt hoeft geen drempel te zijn. Lockers zijn ook van meerwaarde in markten waar verhuur al bestaat. Meer zelfs: bestaande verhuurpunten kunnen de drempel voor gebruikers verlagen, omdat gedeeld gebruik ook door hen wordt genormaliseerd. En omgekeerd.
- De meeste mensen deugen. Klanten behandelen spullen netjes wanneer ze vertrouwen krijgen. Ook zonder uitgebreide identiteitscontrole of gegevensverzameling. Verlaag de drempel om incidenten te melden en beloon mensen voor hun eerlijkheid, in plaats van achter elk euvel aan te gaan.
Meer weten over logistieke oplossingen voor huren, delen en herstel?
In het Living Lab Heen-en-Weer Logistiek onderzoeken en testen we hoe logistieke maatregelen en optimalisaties huren, delen en herstellen toegankelijker, betrouwbaarder en meer rendabel helpen maken. Daarvoor verzamelen we actief inzichten, cases en partners die willen experimenteren met gedeelde logistiek voor huur-, deel- en reparatie-initiatieven.
