Een kapotte koffiemachine die er weken over doet om bij de hersteller te geraken. Een garage vol spullen, omdat de spullenbibliotheek op fietsafstand niet kan opboksen tegen online bestelgemak. Het zijn slechts enkele voorbeelden van logistieke knopen die huur- en deelinitiatieven parten spelen. In het Living Lab Retourlogistiek gaan we op zoek naar oplossingen voor die knopen. Daarvoor laten we ons inspireren door bestaande systemen en organisaties, zoals UrbanCubby.
Met UrbanCubby willen ondernemers Arne Malfait en Robbe De Vilder sport- en spelmateriaal zoveel mogelijk laten gebruiken door onderling onbekende mensen. Met hun slimme lockers helpen ze steden en gemeenten om tegelijk hun publieke infrastructuur én gedeeld gebruik te promoten. “Onze lockers verlagen de fysieke drempel voor spontaan deelgedrag, al maakt onze dienstverlening écht het verschil.”
“Hoe werkt UrbanCubby precies?”
{Arne} “UrbanCubby is een modulair lockersysteem gemaakt om sport- en spelmateriaal in de publieke ruimte te faciliteren. De infrastructuur is opgebouwd uit lockers van verschillende formaten. Steden en gemeenten kunnen hun eigen configuratie maken, al naargelang de activiteiten die ze op hun publieke domeinen willen faciliteren. De infrastructuur is bovendien gekoppeld aan een software waarmee burgers autonoom spullen kunnen ontlenen.”
“Welke effecten heeft dat op de gebruiker?”
{Arne} “Het grootste verschil met traditionele uitleendiensten is dat wij inspelen op spontaan gedrag in plaats van geplande activiteiten. Bij klassieke initiatieven moet een burger vooraf op zoek naar materiaal. Onze kasten staan visueel aanwezig op de locaties zelf. Mensen zien het toestel staan en beslissen pas op dat moment om iets te lenen. Door spullen direct en laagdrempelig op de juiste plek aan te bieden, verhoog je niet alleen het gebruik van het materiaal, maar activeer je ook de publieke ruimte eromheen op een heel natuurlijke manier.”
“Welke investering vraagt dat?”
{Arne} “In ons geval zijn er veel subsidies beschikbaar die steden en gemeenten kunnen aanspreken om met ons samen te werken. Daar zijn we erg transparant over op onze website en in onze contacten met hen. Bovendien werken we vaak met verschillende diensten tegelijk samen, die budgetten kunnen samenleggen. Daarnaast moeten ze ook niet investeren in de infrastructuur. Ze betalen een eenmalige installatiekost en een maandelijkse licentie per type locker, zodat de opstelling over de tijd kan blijven evolueren. Er is ook een directe en meetbare return-on-investment. Steden en gemeenten investeren aanzienlijke budgetten in de ontwikkeling van publieke infrastructuur, maar hebben weinig manieren om de impact ervan te meten. Met onze slimme lockers faciliteren we niet enkel het gebruik van de publieke ruimte, maar verzamelen we er ook data over. Die data kan gebruikt worden om de impact van de publieke infrastructuur te meten, maar ook de effecten van communicatiecampagnes naar burgers.”
“Helpen jullie dan ook bij het overtuigen en activeren van burgers?”
{Arne} “De communicatie en activatie blijft bij steden en gemeenten zelf. Net zoals zij mensen naar publieke infrastructuur leiden, kunnen ze ook UrbanCubby in de kijker zetten. Maar eigenlijk is er weinig overtuiging nodig in vergelijking met andere huur- en deelinitiatieven. Wij brengen het materiaal naar de plek waar het een meerwaarde heeft. Daardoor wordt het geen afweging tussen ‘kopen’ of ‘huren’, maar een keuze tussen ‘spelen’ of ‘niet spelen’. Dat is een andere afweging. Onze infrastructuur maakt van het ontlenen van spullen een natuurlijke reflex.”
“Welke ingrepen nemen jullie nog om de drempel te verlagen?”
{Arne} “We moedigen steden en gemeenten altijd aan om eerst goed te luisteren naar de buurt, zodat we de spullen maximaal kunnen afstemmen op hun noden. Daarnaast werken we voor de toegang tot onze lockers ook bewust met een webapplicatie (een website die werkt als een app, n.v.d.r.). Mensen moeten dus geen mobiele data opofferen om een applicatie te downloaden. Welke gegevens een gebruiker moet achterlaten om te lenen, bepalen we in overleg met de stad of gemeente. Dat verificatieniveau is modulair instelbaar op basis van de buurt en het risico op misbruik. Dat varieert van enkel een naam en e-mailadres tot strengere opties zoals een SMS-code, een kleine betaling, of checks via itsme, ID en Google-accounts. Tenslotte proberen we van de lockers ook echt een ontmoetingsplaats te maken. Zo hebben we recent een zitbank geïntegreerd in ons ontwerp en een zonnecrème dispenser van Sundo.”
“Hoe voorkomen jullie schade of diefstal?”
{Arne} “Door de juiste producten te kiezen. Ze moeten aangepast zijn aan de locatie, maar ook robuust genoeg zijn om frequent te worden gedeeld, zonder dat een tussenkomst tussen leenbeurten nodig is. We hebben ooit een badmintonnet in een locker gestoken, maar die grondpennen waren na enkele beurten al kapot. Ook je infrastructuur zelf moet robuust genoeg zijn en een uitstraling hebben die wordt gerespecteerd door de buurt. Op die manier proberen we vandalisme tegen te gaan. Op een aantal locaties gebruiken we ook al spullen met onze eigen merkidentiteit. Zo zien mensen ook dat het onze spullen zijn én tegelijk versterken we ons merk. Overigens komt diefstal ook niet vaak voor. Het gebeurt veel meer dat mensen hun sessie niet tijdig beëindigen of meerdere spullen in één locker terugleggen. Die problemen kunnen we met onze software oplossen.”
“Jullie hebben 25 locaties verspreid over Vlaanderen. Hoe houden jullie het beheer haalbaar?”
{Arne} “Er zijn twee aspecten aan het beheer: de infrastructuur en de spullen. Voor de infrastructuur blijven wij sowieso het vaste aanspreekpunt. We doen geen standaard fysieke interventies tussen leenbeurten, maar lossen het merendeel van de meldingen via onze software vanop afstand op. Pas als een locker echt niet open gaat of er een technisch probleem is, grijpen we fysiek in. Voor het beheer en het aanvullen van de spullen bieden we steden en gemeenten de keuze of ze dit zelf beheren of als extra dienst aan ons uitbesteden. Omdat de logistiek achter dat materiaalbeheer een kost met zich meebrengt, werken we op de meeste van onze 25 locaties samen met lokale steden, gemeenten of partnerorganisaties zoals Sportaround in Gent. Zo houden we het beheermodel op schaal haalbaar en betaalbaar.”
“Heb je tips of adviezen voor andere huur- en deelinitiatieven die overwegen om met lockers te werken?”
{Arne} “Veel huur- en deelinitiatieven leggen hun focus op het overtuigen van mensen om te huren in plaats van te kopen. Ik denk dat dat nog een brug te ver is, en dat we het idee van huren of lenen eerst moeten introduceren op plekken waar het een duidelijke meerwaarde heeft. Wij normaliseren huren en delen net, door onze infrastructuur heel bewust te plaatsen op plekken waar die spullen een meerwaarde hebben. Wij willen mensen niet overtuigen om meer te delen, maar het net normaal maken. Huren en delen moet dus minstens even gemakkelijk zijn dan kopen of bezitten. Uit de data die we tot nu hebben verzameld met UrbanCubby zijn we daar zeker in geslaagd.”
Samengevat: Wat kunnen we leren van de lockers bij UrbanCubby?
- Lockers kunnen spontane noden beantwoorden. Gedeeld gebruik is vaak gepland gebruik, al ontstaat de nood aan spullen voor bepaalde activiteiten vaak spontaan. Lockers kunnen hier beter aan beantwoorden dan bemande verhuurpunten.
- Niet alle spullen zijn geschikt voor lockers. Kies voor robuust materiaal dat eventueel uitgerust is met een eigen merkidentiteit. Zo voorkom je schade of diefstal en versterk je tegelijk je merk.
- Slimme partnerschappen houden het beheer haalbaar. Je kan veel zaken vanop afstand opvolgen, maar soms zijn interventies ter plaatse noodzakelijk. Investeer daarom in decentrale partners of ambassadeurs die je bij het onderhoud en beheer van je infrastructuur kunnen helpen.
- App of geen app? Het downloaden van een applicatie kan zorgen voor een extra drempel voor gebruikers. Probeer het zo eenvoudig mogelijk te maken voor mensen, door te kiezen voor een webapplicatie die vlot toegankelijk is op 4G.
- Strategische plaatsing bevordert gebruik. Door lockers te plaatsen op locaties waar de spullen een meerwaarde hebben, worden ze ook frequenter gebruikt. Je moet geen gebruikers overtuigen om spullen te ontlenen, omdat de context/locatie de nood vanzelf creëert. Extra plus: je bespaart op promotiekosten.
Meer weten over logistieke oplossingen voor huren, delen en herstel?
In het Living Lab Heen-en-Weer Logistiek onderzoeken en testen we hoe logistieke maatregelen en optimalisaties huren, delen en herstellen toegankelijker, betrouwbaarder en meer rendabel helpen maken. Daarvoor verzamelen we actief inzichten, cases en partners die willen experimenteren met gedeelde logistiek voor huur-, deel- en reparatie-initiatieven.
