Hoe krijg je mensen écht in beweging? Dat was de centrale vraag tijdens de tweede actiedag van de Green Deal Huren en Delen, die op 24 september plaatsvond. Deze keer stond de gebruiker centraal. Want een aantrekkelijk huur- of deelaanbod hebben is één ding. Mensen zover krijgen dat ze er ook effectief voor kiezen, is nog iets anders.
De rode draad doorheen de dag: we moeten mensen niet alleen vertellen waarom huren en delen goed is. We moeten het zo aantrekkelijk, eenvoudig en vanzelfsprekend maken dat ze er ook effectief voor kiezen.
Dat leverde een dag op vol verrassende inzichten, herkenbare praktijkvoorbeelden en vooral veel gesprekken tussen deelnemers.
Het verloop van de actiedag:
- State of the Green Deal door Lieven D’hont van Wij Delen
- Keynote van gedragswetenschapper en impactmarketeer Nena Baeyens (HOGENT) over gedragsverandering en het emotionele brein
- Praktijkcases van ToolSquare en BattMobility: hoe verlagen we de drempels voor gedeeld gebruik?
- Pitch over COSH!
- Netwerkoefening rond onder andere klantbetrokkenheid met behulp van De Deelwijzer
- Namiddag: samen de gebruikersreis van huur- en deelinitiatieven onder de loep nemen met praktijkgetuigenissen van Slim Delen en MachineSharingHub
Samen versnellen voor de Vlaamse huur- en deeleconomie
Lieven D’hont van Wij Delen gaf het startschot voor de actiedag tijdens zijn State of the Green Deal. Zijn boodschap was duidelijk: de overgang naar een circulaire economie vraagt om collectieve actie. “Maar ook in die nieuwe nog vorm te geven circulaire economie zullen we collectief moeten leren samenwerken. Bedrijven die vandaag concurrenten zijn, doen er goed aan om samen te werken, want dat loont.”
Daarom wil Wij Delen, samen met BERA en Vlaanderen Circulair, een driejarig versnellingsprogramma voor de Vlaamse huur- en deeleconomie opzetten: de Vlaamse Huur- en Deelalliantie. Via de circulaire accelerator van VLAIO willen ze samen inzetten op beleid, innovatie en meer zichtbaarheid voor huren en delen.
Nena Baeyens: ontwerp voor het brein, niet voor de brochure
“Mensen zijn duurzaamheid beu.” Met die boodschap deed Nena Baeyens de aanwezigen meteen de oren spitsen. Haar belangrijkste punt: wie mensen tot ander gedrag wil bewegen, moet minder vertrekken vanuit rationele argumenten en veel meer vanuit wat mensen voelen, willen en ervaren.
“Ontwerp voor systeem 1 – het snelle, emotionele en intuïtieve deel van ons brein – en niet voor je brochure. Mensen nemen lang niet altijd rationele beslissingen. Als je gedrag wil veranderen, moet je verder kijken dan argumenten en cijfers.”
Een goede call-to-action, kleine stappen, sociale normen, gemak en een omgeving die het gewenste gedrag ondersteunt: daar liggen volgens Baeyens veel meer kansen.
Kortom: denk vanuit je gebruiker, maak het makkelijk en spreek eerst het emotionele brein aan.
ToolSquare: delen begint bij vertrouwen
Hoe kunnen we bedrijven en onderzoeksinstellingen overtuigen om hun machines en infrastructuur te delen? Volgens David Truyens, oprichter van ToolSquare, ligt het antwoord niet alleen in goede wil, maar vooral in het wegnemen van praktische drempels.
Wie mag een machine gebruiken? Wie blijft eigenaar? Wat als er iets stukgaat? En wie betaalt? Door die vragen concreet op te lossen – denk aan toegangscontrole, registratie, monitoring en duidelijke afspraken – wordt delen een stuk eenvoudiger. En achter al die technologie zit vooral een menselijke behoefte: vertrouwen. Wanneer duidelijk is wie toegang heeft, wie de machine gebruikt en wat er gebeurt als er iets fout loopt, verdwijnt onzekerheid als sneeuw voor de zon.
Maar Truyens bracht nog een andere boodschap: infrastructuur delen is ook kennis delen. Netwerken waarin mensen en organisaties elkaar makkelijk vinden, zijn beter bestand tegen een snel veranderende wereld. Soms kan zelfs een koffiemachine op de juiste plek voor onverwachte samenwerkingen zorgen.
BattMobility: maak het betere alternatief ook het aantrekkelijkere alternatief
In het begin probeerde BattMobility mensen te overtuigen van autodelen met argumenten over minder CO₂-uitstoot en minder ruimtebeslag. Dat werkte onvoldoende en dus koos het bedrijf voor een andere insteek.
De omslag kwam er toen BattMobility niet langer duurzaamheid, maar betere mobiliteit centraal zette. Mensen kiezen immers voor een auto omdat die hen controle, gemak en vrijheid geeft. Een deeloplossing moet dus minstens even aantrekkelijk zijn.
De maatschappelijke impact? Die volgt uit het systeem. Of zoals oprichter Chris de Guytenaer het samenvat: “duurzaamheid wordt het gevolg, niet het offer.” De uitdaging is met andere woorden om een systeem te bouwen waarin toegang meer waarde biedt dan bezit.
COSH!: maak circulair winkelen gemakkelijk
COSH! is een van de 21 geselecteerde projecten binnen de Gerichte Call Gedeeld Gebruik 2025. Oprichter Niki de Schryver stelde het concept van de circulaire kleerkast kort en krachtig voor aan het publiek.
COSH! is een digitaal platform dat consumenten helpt om lokale en meer circulaire keuzes te maken. Het brengt onder meer kledingverhuur, tweedehandswinkels en repair-initiatieven in kaart en maakt die vindbaar voor consumenten.
Een mooi voorbeeld is de COSH! digital wardrobe app. Die geeft mensen inzicht in wat er al in hun kast hangt en helpt hen om kleding langer en vaker te dragen. Gemiddeld wordt een kledingstuk maar zeven keer gedragen. Bij gebruikers van de digitale kleerkast loopt dat op tot dertien keer.
COSH! probeert dus niet met het vingertje te wijzen, maar haalt drempels weg: minder zoekwerk, meer transparantie en concrete alternatieven zoals herstellen, tweedehands kopen of huren.
Veel stof tot gesprek tijdens de netwerkoefening
Zoals tijdens de eerste actiedag zat ook nu de kracht van het lerend netwerk niet alleen in de presentaties. Tijdens de netwerkoefening gingen deelnemers in kleine groepen met elkaar in gesprek over logistiek, klantenbinding en upsell, en contracten en verzekeringen.
De strategische kaartenset van de Deelwijzer diende als inspiratiebron. Maar de keynote en de cases hadden duidelijk iets losgemaakt. Er werden ervaringen uitgewisseld, ideeën afgetoetst en nieuwe connecties gelegd. Enkele reacties:
- “Ik heb vandaag twee nieuwe partners gevonden waar we het deelrek van onze digitale kleerkast mogen plaatsen. Dat had ik vanmorgen niet verwacht!” – Marthe Schouwenaar van COSH!
- “Dat je op de website van BattMobility de woorden ‘duurzaamheid’ en ‘delen’ nergens terugvindt, vind ik frappant. Hun alternatieve aanpak om gebruikers te overtuigen, neem ik zeker mee.” – Nicolas Delbaere van Wij Delen.
- “Ik vond het verhaal van Nena zeer sterk. Onze doelgroep bestaat uit verschillende profielen die soms heel uiteenlopende belangen hebben. Die uitdaging ligt erin die te verzoenen.” – Chris De Clercq van Dégage.
Nieuwe reflexen: reizen door het hoofd van de gebruiker
In de namiddag werd de theorie concreet. De deelnemers gingen aan de slag met de gebruikersreis: iemand ontdekt dat huren of delen bestaat 🡪 persoon stapt in 🡪 gebruikt het product 🡪 brengt het item terug 🡪 gebruikt het aanbod later opnieuw.
Die oefening maakte één ding duidelijk: de ervaring van de gebruiker stopt niet zodra iemand beslist om te huren of te delen. Elke stap – van eerste kennismaking en reservatie tot gebruik, teruggave en hergebruik – kan een drempel vormen, maar ook een kans om het gemakkelijker, aantrekkelijker en persoonlijker te maken.
Twee getuigenissen illustreerden hoe belangrijk de context van de gebruiker is.
- Martien Eloy vertelde hoe de GeriefBieb mensen vooral aantrekt met nabijheid, gemak en de mogelijkheid om materiaal goedkoop te lenen.
- Anton Vervoort van Universiteit Antwerpen en projectleider van MachineSharingHub liet zien hoe ook binnen universiteiten heel wat drempels moeten worden weggewerkt om infrastructuur te kunnen delen.
De deelnemers bekeken hun eigen aanbod daarom door de ogen van de gebruiker. Wat zoekt die? Wat houdt hem of haar tegen? Waar zitten de moeilijke momenten? En waar kunnen we het eenvoudiger maken?
Die denkoefening leverde praktische inzichten op:
- Ga in gesprek met gebruikers en niet-gebruikers.
- Breng de volledige gebruikersreis in kaart.
- Laat je inspireren door wat elders werkt.
- Test kleine verbeteringen eerst uit.
Sleutelvraag: werkt dit beter voor mij?
Mensen veranderen niet omdat wij hen vertellen dat we gelijk hebben. Ze veranderen wanneer het alternatief aantrekkelijker, gemakkelijker en beter is.
Dat is misschien wel de grootste uitdaging voor iedereen die huren en delen verder wil laten groeien. Niet alleen een duurzaam alternatief aanbieden, maar zorgen dat mensen denken: dit werkt beter voor mij.
De tweede actiedag maakte alvast duidelijk dat gedragsverandering begint bij begrijpen. Inzien wat de gebruiker overstag doet gaan en vervolgens je aanbod daarop afstemmen. Pas wanneer we begrijpen wat gebruikers aantrekt én tegenhoudt, kunnen we huur- en deeloplossingen ontwerpen waarvoor mensen niet uit overtuiging, maar uit voorkeur kiezen.
Schrijf je in voor de volgende actiedag!
